het probleem

Smartphones zijn machines die nagenoeg alles hebben vervangen: muziek luisteren, e-mail lezen, internetten, ontspannen, lezen, nieuws kijken en communiceren zijn slechts enkele voorbeelden. Omdat de smartphone alles tegelijk doet, betekent dit dat jij als gebruiker ook vaak alles tegelijk doet.

In het weekend een filmpje kijken terwijl je tegelijkertijd agendameldingen en e-mails van werk ontvangt, of muziek luisteren terwijl er constant meldingen binnenkomen van vrienden die je willen bereiken; dit wordt tegenwoordig als normaal gezien. Sterker nog, er wordt verwacht dat we snel reageren en constant onze aandacht over meerdere zaken verdelen. Dit is echter onwijs slecht voor ons. We zijn zo gewend geraakt aan onze smartphones dat er niets anders meer wordt verwacht. De gemiddelde dagelijkse schermtijd op smartphones is vijf uur—ongeveer een derde van je dag als je acht uur slaapt.

de oplossing

Het probleem ligt niet aan de schermtijd zelf. Of we het nu willen of niet, bijna alles wat we doen is digitaal, zowel op het werk als privé. De oplossing ligt in het teruggeven van functies van je telefoon aan andere fysieke objecten, om je telefoon hiermee 'dommer' te maken.

Ik deed voorheen alles op mijn telefoon, maar door kleine onderdelen weg te halen, is mijn schermtijd van vijf naar twee uur gegaan. Een misschien nog interessantere statistiek is hoe vaak ik mijn telefoon ontgrendel: dit is gedaald van 250+ keer naar minder dan 60 keer per dag. Er zijn drie stappen die ik hiervoor heb genomen:

1. het opsplitsen van taken

Je kunt je smartphone niet zomaar vervangen door een oude Nokia. WhatsApp, e-mail en de communicatie die van ons wordt verwacht, zijn essentieel. Maar veel andere zaken zijn wel te vervangen. Ik heb een aantal functies verwijderd en verplaatst:

• Agenda en takenlijst: Ik kreeg constant meldingen van mijn agenda en takenlijst over afspraken en deadlines. Omdat dit zowel werk als privé betrof, kwamen deze ook in mijn vrije tijd binnen. Voor 2026 heb ik een fysieke agenda gekocht met ruimte voor een wekelijkse takenlijst. Dit geeft me ademruimte op mijn telefoon; ik zie afspraken en deadlines nu pas als ik er bewust voor kies om de agenda te openen. Dit leert mij ook om bewuster naar mijn planning te kijken, in plaats van een melding simpelweg weg te swipen.
• Muziek: Het streamen van muziek is handig, maar de media is niet van jou. Daarnaast is het storend dat er constant meldingen door de muziek heen komen. Als oplossing heb ik een MP3-speler gekocht en ben ik langzaamaan mijn eigen muziekbibliotheek aan het opbouwen. Daarnaast verzamel ik lp's en cd's van albums waar ik fan van ben. Dit is beter voor de artiest en je krijgt bij fysieke media vaak leuke extra's voor de fans.
• Doomscrollen: Doomscrollen zelf is niet direct te vervangen, maar je kunt de tijd wel anders invullen. Ik heb alleen nog nieuws-apps op mijn telefoon (voor als ik echt tijd moet doden), maar ik heb doomscrollen grotendeels vervangen door lezen. YouTube kijken blijft een leuke bezigheid, maar dit doe ik nu alleen op mijn laptop, zodat ik niet word afgeleid door meldingen of 'Shorts'.

2. niet storen

De functie 'Niet storen' standaard aan laten staan en pas tijdens pauzes of na het werk je notificaties checken, geeft je brein rust. Je weet dat tussendoor checken geen zin heeft, en de handeling om de 'Niet storen'-modus handmatig uit te zetten, maakt je bewust van je eigen gedrag.

3. RSS en hobby-social media

Voor een nog betere vervanging van doomscrollen: zoek naar sociale media die specifiek over jouw favoriete onderwerpen gaan. Denk aan specifieke subreddits, een RSS-feed, of een website die gespecialiseerd is in jouw hobby.